فایده ای هوش مصنوعی چیست؟

کتاب آمپراطور هوش مصنوعی توسط کارن هاو (Karen Hao) را می خوانم. غول های شرکت های تکنولوژی به سمت ساختن مراکز داده ها به سمت کشورهای در حال توسعه می روند تا از زمین ارزان و آب فراوان و تازه و نبود مقررات محیط زیست سوء استفاده کنند. اینکه شغل ایجاد می کنند قابل سوال است. ممکن است در همان وهله نخست برای ساختن چهار دیواری کارگر استخدام کنند اما در نهایت، پراسیسرها بصورت اتومات به کار خواهد افتاد و نیازی به هیچ کارمندی نخواهد جز اینکه بوردی و یا ابزاری تبدیل شود و آنهم توسط یک یا دو نفر متخصص انجام می شود.

هوش مصنوعی تقریبا هیچ فایده‌ ای برای عموم مردم در هیچ جایی از دنیا ندارد. مراکز داده ها منابع طبیعی مثل آب تازه و محیط بکر و برق را هدر می‌ دهند. به علاوه زمین های که ممکن است از شان بهره برداری صورت گیرد تقریبا نابود می کند. شغل های خوب مورد نیاز را از بین می‌برند.

این همه برای چه؟

وقت تلف کردن وقت بیشتر برای صحبت با ربات‌ ها در تلفن و یا کامپیوتر و بدتر اینکه دانشجویان دانشگاه تنبل‌ تر شوند و از مغز خود برای درس خواندن و انجام تحقیق استفاده نکنند.

خوب، نهایتا، همه اینها برای این است که چند سود جوی غول تکنولوژی داده ها بتوانند ثروتمند تر شوند و بقیه ما را فقیرتر کنند.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

تغییر نام وبلاگ انگلیسی

امروز یک دفعه به این فکر افتادم که چرا نام وبلاگ انگلیسی ام را تغییر ندهم. قبلا بود on the way یعنی در راه. با خود می گفتم که یک مهاجر همیشه در راه است. در مسیر است. هیچ وقت و هیچ جایی نمی رسد. او همیشه از این وادی به آن وادی کوچ می کند و تنها چیزی که با خودش می برد خودش و خاطراتش است. 

عنوان "در راه" یک نوع حس صوفیا داشت. این یکی از نام های بود که اسد بودا پیشنهاد کرده بود. وقتی صوفی میگم منظورم از همان تعریف کلاسیکی است که در کتاب ها خواندیم. مثلا بیدل یک آدم صوفی بود. در خرابه ها زندگی می کرد. البته این چیزی است که در باره اش نوشته اند.

خوب، من که خیلی راه ها را رفته ام و خیلی راه های را هم نرفته ام. امروز تصمیم گرفتم نام وبلاگ انگلیسی را تغییر بده از on the way به fieldnotes on humanity یعنی یادداشت هایی میدانی در مورد انسانیت یا یادداشت های میدانی در مورد بشریت. در فارسی هر دویش درست است. بهرحال، این عنوان منعکس دهنده رشته ی تحصیلی من است.

من خیلی مسیر را راه رفتم. امروز در این نقطه رسیده ام. هنوزم در راهم اما یادداشت می گیرم. از همه چیز. از آنچه می بینم. می شنوم و تجربه می کنم. اینجا در فارسی می نویسم و آنجا در انگلیسی. امیدوارم هر دو جای همینطور که تا هنوز بود باقی بماند و با قوه و قدرت طبیعت لایتناهی کمک کند تا از شر وسوسه و بطالت وقت در امان بمانم.

آها، تا از یادم نرفته این را می خواهم اضافه کنم که تمپلت وبلاگ انگلیسی ام را هم تغییر دادم. 

0 comments Posted by Nasim Fekrat

منع ورود دانشجویان افغانستانی به دانشگاه های انگلستان

طالبان تنها دشمنان زنان نیستند که مانع تحصیل آنها می‌ شوند. دولت بریتانیا دانشجویان دختر افغانستانی را نیز از حضور در دانشگاه‌ های بریتانیا منع کرده است. در زیر ویدیوی کری پاتسالیس را ببینید و دادخواست او را امضا کنید. تعداد این دانشجویانی که می‌توانند وارد موسسات عالی بریتانیا شوند، به انگشتان یک دست نمی‌رسد اما دولت بریتانیا به طرز تکان‌دهنده‌ ای تصمیم گرفته است آنها را از فرصت‌ هایی که تحت رژیم طالبان ندارند، محروم کند. اگر این خبر دقیق باشد که دولت بریتانیا سالانه حدود ۴۰۰۰۰ دانشجوی پاکستانی ویزا می دهد تا به بریتانیا بیایند و در آنجا تحصیل کنند و در نهایت حدود ۵۰۰۰ نفر از آنها درخواست پناهندگی می‌ دهند، چرا بریتانیا نمی‌تواند برای چند دانشجوی دختر افغان ویزا صادر کند تا برای تحصیل به بریتانیا بیایند؟ این پیتیشن را امضاء کنید.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

روز استقلال آمریکا برای سیاهان چه معنایی داشت/دارد؟

بشنویم به بخشی از سخنران گهربار فریدریک داگلس، مردی که در خانواده یک برده به دنیا آمد و بعدا از بردگی فرار کرد و سرانجام حامیان بریتانیایی لغو برده‌ داری آزادی قانونی او را در سال ۱۸۴۶ خریداری کردند. بلی، برای اینکه او آزاد شود، آزادی او باید خریداری می شد.این بخشی از تاریخ آمریکاست. او بعدا یکی از رهبران کلیدی لغو برده داری ظاهر شد. در ۵ جولای سال ۱۸۵۲، در راچستر، نیویورک، او یکی از مشهورترین سخنرانی‌ های خود را با عنوان «معنای روز استقلال آمریکا برای سیاه‌ پوستان» ایراد کرد. این سخنرانی توسط هنرپیشه ٖجمز ایرل جونز (James Earl Jones) اجرا شده است

 

0 comments Posted by Nasim Fekrat

یک مورد بی‌ رحمانه‌ ی دژاوو

من از امسال، در جام جهانی ۲۰۲۶، طرفدار تیم های آفریقایی ام. دیروز بازی سیگینال و بلجیم را دیدم. سینیگال بازی را برده بود. ولی در دقایق هشتاد دو گل خورد. این یک مورد بی‌ رحمانه‌ی دژاوو (deja vu) بود. یک باخت درد آلود. 

امروز از پیروزی تیم مصر بر آسترالیا خوشحال شدم. فرعون ها خوب بازی کردند و امیدوارم در دور ۱۶ هم بدرخشتند و باشد تا یک تیم آفریقایی به فینال راه یابد. 

0 comments Posted by Nasim Fekrat

جام جهانی و فرصت تحقیر استعمارگران دیروز

امیر، خواهر زاده ام، یک دایهارد فوتبال به تمام معناست. طرفدار تیم های اروپایی است. مثلا از آرژانتین و فرانسه و آسپانیا حمایت می کند. 11 سالش است. اکثر بازیکنان را با جزییات می شناسه چیزی که من کم میارم.

در این دو سه روز چند تا بازی را زنده دیدیم البته با کمک وی پی ان ورنه باید 85 دلار می پرداختیم به کورپورت ها و شرکت های که نشر زنده بازی های را انحصار کرده و می خواهند از این طریق جیب های شان را فربه تر کنند و چند اونسی به طمع و خودخواهی بیافزایند تا بتوانند قدرت بیشتری کسب کنند. پلوتوکرات ها و طبقه سروتمندانی که هزار و یک رقم راه و چاه برای سرگرمی دارند و پیدا می کنند اما هنوزم با نهایت حرص و طمع می خواهند سرگرمی فقرا و مستمندان را که فقط با یک توب ممکن است به فرصت برای کسب سرمایه "مردار" تبدیل کنند. البته خوب این را هم فراموش نکنیم که خود فیفا به باند مافیایی درآمد زایی تبدیل شده است. بهرحال.

امیر از من می پرسه: "دایی، چرا از فرانسه و آسپانیا و آرژانتین طرفداری نمی کنی؟"

می پرسم: "چرا حمایت کنم، عزیزم؟"

جواب میده: "چون در آن تیم ها، ستاره هاند. مثلا امپاپه، لمین یمال، و میسی."

"آها."

بعد می پرسم: "میدانی چرا من مخالف همه این تیم های قدرتمند اروپایی ام؟"

میگه: "نه."

"چون وقتی یک تیم کوچک از یک کشور کوچک و فقیر آفریقا میاد مقابل یک تیم قدرتمند اروپایی قرار می گیره و بازی را می برد، هیجان داره."

میگه: "هیجانش چیه؟"

میگم: "تیم قدرتمند تحقیر میشه. من فقط این بخشش را دوست دارم."

"آها."

اضافه می کنم: " یک دلیل دیگر هم است که من از تحقیر شدن آنها حظ می برم"

می پرسه: "چیه؟"

میگم: "آن مسیله ی تاریخی است. مثلا همین کیپ وردی را ببین. نزدیک 500 هزار جمعیت داره. بیش از 500 سال، تا همین 1975، مستعمره پرتغال بود."

"یا همین غنا را ببین. تا 1957 مستعمره انگلیستان بود. دیروز تیم استعمارگر کهنه انگلیس نتوانست دروازه غنا را باز کند. این خودش یک تحقیره." 

امیر می پرسه: "که چه"

میگم: "حقارت استعمارگران دیروز یک نوع انتقام جویی است."

"آها."

می پرسه: "مستعمره چیست؟"

"چم دایی!" ادامه میدم "مستعمره کشوریه که مورد استعمار قرار گرفته. استعمار یعنی که یک کشور قدرتمند بیاد میهن ات را با زور اشغال بکنه و منابع طبیعی آن را بدزده و از مردم آن بهره کشی بکنه، آزادی را از تو بگیره، و هر جوری دلش شد ستم بکنه و تو نتوانی بپرسی چرا."

ادامه میدم "به همین خاطر، وقتی آن کشورها میاد مقابل تیم های اروپایی قرار می گیرند و از خوردن گول جلوگیری می کنند، من حس می کنم آنها یک نوع انتقام می گیرند - چون تیم قوی تحقیر میشه. اینش مهمه چون هیجان داره"

بعد همانطور که در صفحه ی تلویزیون به دنبال توپی که از این طرف به آن طرف با لگد بازی کنان دور می شود با هم خیره می میشیم، می بینم که امیر خاموش است، مثل اینکه به فکر فرورفته. نمیدانم او غرق فکر کردن بازی است یا در باره چیزهای که صحبت کردیم دارد فکر می کند.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

واقعیت های هولناک زن بودن در افغانستان

همه ما میدانیم و از این امر واقفیم که در آن ملک چه می گذرد، اما یک چیز را نمی دانیم و نمی خواهیم بدانیم و بر واقعیت بودنش اذعان کنیم. آن فرهنگ زن ستیزی به شکل وحشیانه جنسیتی است. نمونه آن را در پست فسبوکی اخیر تهمیه سایروس می بینیم که توسط نزدیکان خانواده اش مورد تجاوز قرار گرفته است:

من کودکی بودم که از سوءاستفاده جنسی چندین مرد جان سالم به در بردم - اما دیگر ساکت نیستم. امروز، تصمیم گرفته‌ام حقیقت را با قدرت و شفافیت بیان کنم، چرخه شرم را بشکنم و قدرتم را بازپس بگیرم.

اولین متجاوز، پسر کاکای بسیار بزرگترم بود. یک روز، در حالی که با خواهرش در رودخانه‌ای که از میان خانه‌شان می‌گذشت شنا می‌کردم - او که فقط شلوار پوشیده بود - منتظر ماند تا کارمان تمام شود. او با صحبت کردن حواس خواهرش را پرت کرد، سپس دستانش را روی سینه‌ام گذاشت و شروع به ماساژ و مالیدن سینه‌هایم کرد. حتی به عنوان یک دختر کوچک، من این تجاوز را احساس کردم و بلافاصله او را هل دادم.

دومین متجاوز، برادر شوهر خواهرم بود. هر وقت مرا تنها پیدا می‌کرد، سعی می‌کرد مرا ببوسد و بغل کند. من با قاطعیت به او گفتم که بس کند و هشدار دادم که به خواهرم خواهم گفت. او تهدید کرد که اگر صحبت کنم، ازدواجش را نابود خواهد کرد. من جوان و ساده‌لوح بودم و برای محافظت از او سکوت کردم.

سومین متجاوز، مرد قدرتمندی از دوران جهاد بود که زنان و کودکان را، به خصوص در جشن‌های عید، طعمه خود قرار می‌داد. او از شادی جشن‌ها به عنوان پوششی برای سر زدن به محله‌ها و تجاوز به دختران و زنان - حتی در مقابل شوهرانشان - استفاده می‌کرد. مردم وقتی او می‌آمد، پنهان می‌شدند، زیرا او ثروتمند، قلدر و فراتر از قانون بود.

این شاید نمونه ای از هزاران مورد تجاوز جنسی به کودکان و دختران و زنانی باشد که روزانه در افغانستان - در خیلی موارد توسط مردان خانواده و نزدیکان - اتفاق می افتد و ما و فرهنگ ما اجازه نمی دهد آنرا بشنویم و باور کنیم. با نهایت احترام و درود به تهمینه سایروس که جریت کرد و جلو آمد و داستان زندگی را اش با ما شریک کرد.

گاهی وقت وقتی کلشیه ای "افغانستان بدترین جای برای زنان" را از زبان مردان و زنان سفید می شنوم، ناخودآگاه عکس العمل نشان میدم و آن را تروپ و کلشیه ای جزء برای انگ زدن و اهانت چیز دیگری نمی دانم اما نمی شود از کنار حقیقت همینطوری گذشت و فقط با عکس العمل در برابر دیگران به انکار حقیقت پرداخت. لازم است که بپذیریم آن حقیقتی را که هرچند خفت بار و اهانت بار و شرم آور باشد. افغانستان بدترین جایی برای زنان است.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

تعویق زمان و تماشای گرسنگی در قلب قدرت

در یونین استیشن، ایستگاه مرکزی حمل و نقل عمومی واشنگتن دی سی، در جلوی یک کافه برای تلافی نه بلکه به تعویق انداختن زمان بودم که ناگاه خانم جوان سیاه چرده ای با ظاهر ژولیده از کنار میز من گذشت. چشمم ناخودآگاه او را دنبال کرد - نه با غرابت آنچنانی که معمول است بلکه با حس کنجکاوی که ظاهر او با وضعیت حاکم در تضاد بود.

کتاب از چخوف در دستم بود. اندکی مکث کردم. بعد سرم را از لای کتاب برداشتم طوری که زاویه دیدم او را دنبال کند. او با دو سه گام غیر معمول نزدیک دیوار مزین با سنگ های مرمر که سقفی بلند و نفس گیر با طاق های با شکوهی را بر دوش دارد نزدیک شد.

این استیشن یکی از نمونه های برجسته سبک معماری بوزار (Beaux-Arts) اواخر قرن نزدهم با سبک و سلیقه آکادمیک اما الهام گرفت از طاق کانستنتین رم توسط معمار مشهور آمریکایی دانیل برنهام طراحی شده است. سالن اصلی این ایستگاه استوانه ای شکل است با ارتفاع ۲۹ متر و تا ۶۰ متر طول. 

خانم با پونی تیل لباس سیاه بر تن داشت. بالاتنه اش که شبیه واسکت بدون آستین می ماند زیر بغل و بخشی از پستانهای بزرگش را آشکار کرده بود. مثل اینکه سوتینی نداشت. وقتی خانم جلوی سطل سیاه بزرگی از زباله رسید بدون مکثی هر دوستش را به درون سطل آشغال کافه فرو برد. او گرسنه بنظر می رسید. مثل اینکه از جای دوری به اینجا آمده بود تا شاید از پسمانده های غذاهای که مسافران آنجا پرت کرده بودند او رفع گرسنگی بکند. 

ناگاه، خاطرات کودکان خیابانی در کابل در خاطرم زنده شد. من بارها اطفالی را دیده بودم که از میان زباله ها غذاهای بازمانده و گندیده را با دستان کوچک شان جمع کرده و همانجا در میان زباله های یکی یکی می خوردند تا رفع گرسنگی کنند.

چه فرقی است بین آن اطفال و این خانم سیاه پوستی که از یکی از خیابانهای سروتمندترین شهر و پایتخت آمریکا گرسنگی او را به این سطل زباله در جلوی این کافه کشانیده است؟ یکش از فقر و بی عدالتی ای رنج می برد که حاصل سالها جنگ و خونریزی است که گاهی از طریقی بر او تحمیل شده است و دیگری از بی عدالتی رنج می برد که حکومتش مالیات رعایایش را به جایی اینکه برای رفای اجتماعتی مصرف کند صرف جنگ افروزی، تجاوز و کشتار مردمان سرزمین های دیگر می کند.

این استیشن کمتر از یک مایل از کنگره آمریکا، جایی که بزرگترین تصمیم ها نسبت به اینکه چه کسی دسترسی به عدالت، آزادی، برابری و حقوق اولیه داشته باشند فاصله دارد. کمتر از دو مایل از کاخ سفید جایی که قدرتمند ترین آدم و به عهده داشتن کشنده ترین ارتش دنیا و با مصارف میلیاردها دلار نشسته و تصمیم جنگ و تجاوز به خاک دیگران و قتل آدم های بی نگاه حتی هزاران مایل دور را می گیرد، فاصله دارد. در قلب قدرتمندترین و سروتمندرین کشور دنیا آدم ها هنوزم گرسنه اند و برای رفع گرسنگی سراغ پسمانده و ضایعات مواد غذایی مسافران در سطل های زباله ها جلوی رستورانت ها و کافه ها می روند.

چند ثانیه ای نگذشته بود که صدای خانمی از پشت سرم شنیدم: "ببخشید، نیازی نیست آنجا را بپالی. بیا من نصف ساندویچم را که دست نزدم به تو میدم."

خانم بدون اینکه حرف و سخنی بر زبان آرد هر دوستش را از سطل زباله بیرون کشید و با سرعت از جلوی میز من گذشت. چند ثانیه ای بعد، دیدم یک جعبهء کاغذی ساندویج در دست با گام های تیز از آنجا دور و بعد در میان جمعیت ناپدید شد. از خودم پرسیدم، چرا او آن ساندویج را نخورد؟ بعد با خود فکر کردم، کی می داند، شاید آن نیمه ساندویچ را به کودکانش ببرد.

این افکار به جایی اینکه قلب و ذهنم را آرام کند بیشتر مرا از درون متلاطم کرد. اکنون که یک ساعت از آن واقعه گذشته و من در مسیر فیلادلفیا در قطارم این یادداشت را می نویسم، می خواهم این را بگویم که شاهد رنج سیستماتیک بودن تجربه عمیقا طاقت فرسا و غمناک است نه به خاطر ماهیت رنج بلکه به دلیل سیستماتیک و جهانی بودن آن.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

جنایت جنگی آشکار

قبلا وقتی می خواستند به مردم عادی و ملکی صدمه بزنند بصورت کنایه می گفتند "خصارت جانبی" بود. اکنون مستقیم هدف قرار می دهند. مثلا منابع آب آشامیدنی شان از بین می برند. هدف قرار دادن این منابع تحت قوانین بین المللی غیرقانونی و جنایات جنگی به شمار می رود.

نه اینکه قبلا اینها به قوانین بین المللی اعتنای داشتند، این را می خواهم بگم که جانیان آنقدر جسور شده اند که بدون کدام محابا جنایات شان انجام میدن و با کمال افتخار از آن در مطبوعات یاد می کند.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

مسحور دروغ های امپریالیسم

مصاحبه صادق زیبا کلام با کانال 4 انگلیس دیدم. اول فکر کردم این مصاحبه بیرون از ایران اجراء شده است. بعد متوجه شدم، نه، در تهران ثبت شده است.

سالها قبل یک یا دو مقاله از او خوانده بودم. مصاحبه اخیر او باعث شد درکم را از او که منحیث یک آکادمیک و روشنفکر می شناختم اصلاح کنم. استدلال مسایل سیاسی و جواب های که به سوالات آن ژورنالیست داد، مایوس کننده بود. شاید آدم های عادی در خیابان های تهران بهتر از او به مسایل سیاسی و تحلیل آن واقف باشند. تصویری که او از ایران ارایه می کند چندان فرق زیادی با دیدگاه های طرفداران پهلوی که در خیابان های لاس انگلیس بیرق اسراییل را حمل می کنند و برای نابودی رژیم جمهوری اسلامی رژه می روند و به خاطر نفرت به رژیم تجاوز بر خاک شان توجیه می کنند، ندارد.

یکی باشد طرح آمریکا و اسراییل را جلوش بگذارد که می خواستند ایران را تکه تکه کنند. بعد ازش بپرسند بفرمایید، چه می خواهید بگید.

برای ایرانی ها اگر سرنگونی حکومت منتخب مردمی محمد مصدق در سال 1953 توسط آمریکا و انگلیس خیلی دور و فراموش شده بنظر می رسد به تجربه و تاریخ کشور همسایه اش عراق نگاه کند. در سال 2003، بعد از تجاوز به خاک عراق، آمریکا تصمیم گرفت تمام درآمدهای نفتی عراق به خزانه بانک فدرال در نیویورک منتقل شود. از آن روز تا امروز، تمام درآمدها، تقریبا 90 درصد درآمد ملی که کلا از طریق نفت به دست می آید، به بانک فدرال ریزیرف در نیویورک واریز می شود. عراق برای اینکه به خزانه ملی اش دسترسی پیدا بکند باید پروژه بنویسد و از خزانه ملی آمریکا رسما تقاضای پول بکند. باز هم این آمریکاست که تصمیم می گیرد چقدر پول به حساب دولت عراق بریزد.

باید متاسف بود به وضعیتی که مردم به این سادگی مجذوب و مسحور دروغ های امپریالیسم از قبیل دموکراسی، آزادی، حقوق بشر و غیره شده اند. قبل از ۲۰۰۳، عراقی های دیاسپورا بخشی از تجاوز آمریکا بر خاک شان بودند و حالا می بینیم این داستان در همان منطقه تکرار می شود.

اگر آن ابزارهای بازدارنده نمی بود الان ایران در کام آمریکا و رژیم صهیونیستی فرو رفته بود و تکه تکه شده بود و ذخایر طبیعی اش توسط کامپانی ها آمریکایی مصادره شده بود. دقیقا همان کاری را که با عراق کردند.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

گلچهره: آهنگ زشت

امروز یک آهنگ تازه اما بی مزه از حمید سخی زاده را شنیدم. شعرش کاملا کج معنی و برکنده از جامعه و تاریخ هزاره است. شاعرش یک غیرهزاره است. وقتی یک غیرهزاره می خواهد جایگاه هزاره را در بتن جغرافیایی افغانستان از طریق شعر ترسیم کند، هزاره ها همیشه بی خانه و مهاجر ترسیم می شوند. قلم و دمبوره ما را فقط قبول دارند. کاش همان را قبول می داشتند. در مدارس ما را با حملات انتحاری هدف قرار می دهند. 

این شعر زشت را بخوانید:

در و دیوار خانه پک شی از تو
قلم از مو فقط دمبوره از مو
زر و زور زمانه پاک شی از تو
نگار مکتبی گل‌چهره از مو

این ابیات تنها بی مزه و کج معنی نیست بلکه زشتند چون برکنده از جامعه و تاریخ هزاره است. مانند این می ماند که در آمریکا از یک سفید جمهوری خواه و برتری طلب تقاضا کنید یک شعری در مورد بردگی سیاهانی بنویسد که شاید بابا و اجداد آن سفید یکی از کسانی بوده اند در سیستم برده داری دخیل و سهم داشته اند.

این شعر خلاصه اش این است: خانه، سرزمین، سرمایه، قدرت همه مال غیر هزاره ها جز قلم و دمبوره. بیگانه سازی هزاره ها که جزء نسل کشی است به شیوه های مختلف صورت خارجی پیدا کرده و می کند.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

مردسالاری تحقیرآمیز مثبت

بعضی ها میگن بلی ما مردان هزاره توانستیم این آزادی را به زن های خود بدهیم و آنها باید قدردان ما باشد. این ها را من بارها در محفل ها و بعضی جاه ها هم شنیده ام. این نگاه مردسالارانه است. خیلی تحقیرآمیز است. مهم اینه که این نگاه را تغییر بدهیم. مردان هزاره افتخار کنند که بتوانند در کنار خانم های شان کار کنند نه این که مبالات کنند که بلی ما به خانم های مان اجازه می دهیم. در این جشن های روز فرهنگ هزاره که من می بینم زنان هزاره حامل هویت و پیشرفت و فرهنگ هزاره است.

هدف این نوع دیدگاه ها در قدم اول شاید مثبت به نظر برسد اما برخواسته از ذهن مردسالارانه است و شدیدا تحقیرآمیز است. هزاره نباید خودشان را با غیرهزاره های افغانستان مقایسه کنند. هزاره الگوی شان را خودشان و در نهایت فرهنگ های بازتر و مترقی خواهانه تر دیگر قرار دهند.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

بیه چیزی که خیر باشه (2)

و چه بسا چیزهای را که خوش نداشته باشید خوش دارید و چیزهای که خوش دارید دست نیافتنی است.

بیه چیزی که خیر باشه.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

شعر: اگر موتر "تق و پق" می کند توقف کنید!

صبح ساعت 5 بلند شدم. سرتیتر اخبار در وبسایت نیویورک تایمز را مرور می کردم. چشمم به یک شعر خورد. عنوانش این بود: "به دنبال خرد در شعر." عنوان جذابی بود. باز کردم. تنها شعر نبود. اجزای مکمل شعر بود. به این معنی که شعر را از نگاه ساختاری و معنی بررسی کرده بود. شعر خودش زیبا نبود چیزی که جالب بود کالبدشکافی بدنه شعر، ایما و استعاره ها و ریتم آن بود. چیزی جالب تر اینکه یک تمرین در اخیر مانده بود که با انجام آن شعر در ذهن ثبت شود.

آن شعر را اینجا میگذارم:

چند قانون از وندی کوپ
ترجمه اولیه توسط شیخ گوگل ترانسلتور با تغییر و تصحیح شیخ نسیم

اگر موتر دارد "تق‌ و پق"* می‌ کند، توقف کنید

یا اگر خورشید شما را کور کرده است.

وقتی مست هستید به ایمیل‌ ها پاسخ ندهید.

چیزی با خشم رها می‌ کنید. غرق شده‌ اید.

غیرقابل جبران است آنچه امضا شده است.

احساس می‌کنید که روحتان "تق‌ و پق" می‌کند.

صورت تان را با کثافت های بسیار پنهان نکنید،

به خصوص اگر پیر و چروکیده باشد.

وقتی مست هستید به ایمیل‌ ها پاسخ ندهید.

با سی سال آشغال زندگی نکنید

آن چیزهای گرانبهایی که هرگز پیدا نخواهید کرد.

اگر موتر دارد "تق و پق" می‌ کند، توقف کنید.

دلبسته‌ ی یک آدم خوش‌ قیافه نشوید،

هر چقدر هم ثروتمند باشد، مگر اینکه مهربان باشد.

وقتی مست هستید به ایمیل‌ ها پاسخ ندهید.

از این نظر، من مثل یک راهب هستم:

من به چند قانون نیاز دارم که باید در نظر داشته باشم.

اگر موتر دارد "تق و پق" می‌ کند، توقف کنید.

وقتی مست هستید به ایمیل‌ ها پاسخ ندهید.

* تق و پق یک عبارت عامیانه است که ترجمه تقریبا دقیق clunk است. تق صدای شکستن را گویند و پق صدای از کار افتادن و نفس آخر زدن.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

میهن پرستی بردگی است

بشنویم به گفتار حکیمانه لیو تولستوی:

"میهن‌ پرستی در ساده‌ ترین، واضح‌ ترین و بی‌ چون‌ وچراترین معنایش چیزی جز وسیله‌ ای برای رسیدن حاکمان به جاه‌ طلبی‌ ها و آرزوهای آزمندانه‌ شان و برای حکومت‌ شوندگان، دست کشیدن از کرامت انسانی، عقل، وجدان و اسارت برده‌ وار صاحبان قدرت نیست. میهن پرستی بردگی است"

مقاله ی اصلی با عنوان میهن پرسی اینجا به انگلیسی بخوانید.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

روز فرهنگ هزاره در سندیه گو

روز ۲۴ ماه می در جشن روز فرهنگ هزاره در سندیه گو شرکت کرده بودم. این عکس در صفحه ی نیلاب بود. من از آنجا کوپی کردم. آنی که روی صندوق سبز تیره نشسته منم. 

0 comments Posted by Nasim Fekrat

ذکیه احمد

درود بر ریوراحمد. امیدوارم که هم چنان جاری باشی تا دختران هزاره تو را الگو قرار دهند.

ریور احمد اولین زن افغان است که به قله اورست صعود کرده است. او طی فصل کوهنوردی بهار امسال، صبح روز ۲۱ مه (۲ خرداد) به فراز بلندترین قله جهان رسید. pic.twitter.com/pZpgyM7LSx

— BBC NEWS فارسی (@bbcpersian) May 27, 2026

0 comments Posted by Nasim Fekrat

ریشه کن کردن درخت 300 ساله

در بی بی سی خواندم که تالبان یک درخت چنار 300 ساله را در بدخشان ریشه کن کرده اند تا جای برای ساخت مسجید باز کنند.

دلیل هرچه است زیاد فرق نمی کند. مثلا اگر این درخت اگر به خاطر جای بیشتر به مسجید ریشه کن نمی شد شاید یک تالب می آمد فتوا می داد که این درخت مربوط به فلان و فلان دوره است و ما باید ریشه کن کنیم. و دلیل دیگر هم شاید این را می آورد که خوب این درخت چون خیلی قدیمی است و مردم به این درخت احترام دارند باید قطع شود. آخر چرا آدم ها باید به درخت، به چیزهای بی جان احترام بگذارند.

از دیدگاه تالبان هر درخت واجد شرایط ریشه کن شدن است.

در کشوری که آدم ها را هر روز ریشه کن می کنند، باید توقع داشت که آنها به درخت ها رحم کنند؟

0 comments Posted by Nasim Fekrat

شادی نوعی از مقاومت

یک جمله ی کوتاهی است از سیمون دی بووار: "شادی یک عمل مقاومت است." شاد بودن و شاد زیستن به مثابه مقاومت در برابر ظلم و بی عدالتی - سالهاست که این گزاره ورد زبان گروه های محروم و تحت ظلم بوده است.

هزاره ها با رقص و پایکوبی در برابر ظلم و بی عدالتی ولو از راه دور مقاومت می کنند. حکومت ها و گروه های ظالم با تحمیل ظلم و ستم بر اقلیت ها می خواهند آنها روحا بشکند، می خواهند روح و روان آنها آنقدر متلاشی شوند که برای یک لحظه هم که شده شادی را تجربه نکنند. می خواهند نه تنها بر جسم بلکه روح و روان آدم ها حکومت و ظلم کنند.

بنابراین، در روز فرهنگ هزاره، هرچه شادی، رقص و پایکوبی راه بیاندازیم پرمعنی تر خواهد بود.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

روز فرهنگ هزاره

امروز روز فرهنگ هزاره است. چندین روز مانده به این و چندین روز بعد از آن، هزاره ها در مورد فرهنگ هزاره صحبت می کنند، با هم دعوا و جنجال می کنند که کدام درست است و کدام نیست. خلاصه کلام همه این حرف ها میمون و فرح بخش است.

در باره فرهنگ و ساختن فرهنگ هزاره هرچه صحبت شود کم است. اهمیت این روز تنها از تجلیل روز فرهنگ هزاره نیست، این هم است که مردمان هزاره فرصت صحبت کردن در باره فرهنگ خود دارند. قبلا، این فرصت از آن ها گرفته شده بود.

مهم این نیست که دختر و بچه هزاره چه می پوشد که هزارگی خاص باشد مهم تفکر و طرح و برنامه ریزی آن است. مهم این است که در اجتماع حضور پیدا می کنند. دیده می شوند. مجلل و با شکوه و شاد.

یک عده ای دیگر آمده اند قضاوت کرده اند که فرهنگ هزاره ها ساختگی است. جان برادر و خواهر! همه فرهنگ ها ساختگی است. کدامش نیست؟

از زمانیکه انسان ها روی این کره ی خاکی عرض وجود کرده اند به ساختن فرهنگ مشغول بودند و هستند و خواهند بود.

هزاره ها هم فرهنگ می سازند. در این پروسه ممکن است گزینشی عمل کنند اما فرهنگ سازی می کنند. فرهنگ ساخته میشه، تولید میشه و بعد تکثیر و بالآخره بازتکثیر.

خوب ممکن است پرسیده بشه که آن فرهنگ های که 50 سال پیش بود چطور؟

آنها بخشی از تاریخ است. مربوط به همان دوره و مردمی که زیستند. بعضی از آن تاریخ را نمی شود همانطور امروز تمرین کرد مگر بازبینی و بازتولیدی صورت گرد. پویایی فرهنگی همینه: قابلیت بازتولید را داشته باشه. بعضی فرهنگ ها را نمی شود بازتولید کرد. بعضی های دیگر ثابت می ماند. بعضی های دیگر نه تنها ظرفیت بازتولید را ندارد بلکه به کلی فراموش می شود.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

خاک سمی وطن

کودک بودم علاقه شدیدی به توت داشتیم. همه ما این طور بودیم. در قریه ما و قریه های پاین درخت های توت زیاد بودند. آن زمان سمپاشی و این چیزها زیاد نبود و اگر هم بود ما آنقدر سخت جان بودیم که شکم درد نمی شدیم.

دو روز پیش از دکان توت خریدم. نمیدانم از کجا آمده بود. ولی چون مغازه از مردمان خاورمیانه بود حدث می زنم از افغانستان یا از همان مناطق آمده بود.

یک مُوتَو (مشت) با چای خوردم. بعدش وحشتناک شکم درد شدم.

با خواهرم صحبت می کردم، گفت باید آب می کشیدی. گفتم فراموش کردم.

یادم آمد که همان باغ های توتی که من در کودکی در مسیر راه خانه و جاهایی دیگر می دیدم نزدیک تشناب بودند. اگر تشنابی نزدیکش نبودی، حداقل چندین قوده گه های خشکیده و له شده انجا بود. با خود میگم. اگر این توت ها از میان آن گه ها جمع شده باشند و تو خوردی که مسلما باید مریض بشی.

علاوه برآن، یادم آمد که در سالهای اخیر از وقتی که مردم درک از برداشت حاصل بیشتر برای فروش بیشتر دست به سمپاشی می زدند. از خود می پرسم، خوب آن ریزگردهای گه اگر با آب شسته شوند با آن سم های جذب شده چه کار کرد؟

امروز صبح بعد از اینکه تن رنجورم را کشان کشان به کتابخانه دانشگاه رساندم تصمیم گرفتم که دیگر هرگز توت نخورم - حداقل توت های آن مناطق را.

خاک وطن گاهی سمی است. 

0 comments Posted by Nasim Fekrat

آگاهی ابزاری

بعضی ما هزاره ها ادعا داریم که هزاره ها بادانش تر و دانسته تر از گذشته است اما خوب باید این دانش یک استفاده ابزاری هم داشته باشد. استفاده ابزاری از آگاهی اینه که وقتی پروپاگندایی پشتونی مثلا بحث بی هوده ای مثل مسیله دیورند را داغ می کنند ما در دامش نیفتیم. این بحث به یک مسیله ناموسی پشتونی تبدیل شده است و آن هم نه در سطح کلان فقط در سطح سیاستمداران شان که حربه ی برای خر کردن اجتماع پشتون استفاده می کنند. 

خلاصه کلام اینه که دانش و آگاهی ما را کمک کند که خر نشویم.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

پروپاگاندایی خط دیورند

محقق اشتباه کرد. او نباید در مورد دیورند حرفی می گفت. هیچ هزاره ی عاقلی نباید در این مورد بحث کند. چرا؟ چون این یک بحث باطل است.  بی هوده است. لودگی است. حماقت است. 

برای پشتون ها این همه این گزاره ها ربط دارد. سیاستمداران پشتون مردم پشتون را از این طریق به یک دور باطل بی هودگی، حماقت، و لودگی سوق می دهد. دیورند را به یک بحث ناموسی تبدیل کرده اند. بگذارید این بحث در همان دایره باطل بچرخد. فقط ما هزاره ها رویش حرف نزنیم، فکری نکنیم، و غالمغال راه نیاندازیم. چرا؟ چون این پروپاگندای پشتونی است. برای مردم عادی پشتون دیورند نه یک مسیله است و نه هم اهمیتی دارد.

بنابراین، هرچه بنویسیم، بگوییم و غالماغال کنیم بی فاییده است. اهمیت این بحث و بالاکشیدن این بحث را فقط با درجه درک و فهم سران و حاکمان پشتون مقایسه کنیم که امروز افغانستان را به این مرحله رساینده اند: مدارس بر روی دختران را بسته اند، زنان را در خانه های شان زندانی کرده اند و هزاره ها را به حاشیه رانده اند. بیشتر از نیم جمعیت افغانستان حق بیرون رفتن از خانه را ندارند. شما می آیید از این جماعت انتظار دارید درک و درایت حقایق تاریخی مثل توافق ارزی را داشته باشد؟

بهتر این است که روی این حداقل هزاره ها مانور ندهند. بی فایده است و فقط بازخورد پروپاگندایی پشتونی دارد.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

خاطرات عبدالسلام ضعیف

خاطرات عبدالسلام ضعیف را می خوانم. امان از یک بار نام بردن از کلمه هزاره و یا اشاره به مردم هزاره. از سه دهه جنگ و تحولات و داد ستدهای سیاسی، از همه، پشتون ها، از تاجیک و سران تاجیک و ازبیک ها، یاد می کند اما دریغ از یک بار نام بردن احزاب سیاسی هزاره ها، چهره های سیاسی آنها، و مردم آنها. آنقدر نفرت و نخوت در درون اوست که اذعان کردن این حقیقت که هزاره ها هم بخشی از تاریخ سیاسی این کشور بوده اند مثل سوزن می ماند که مبادا بر بالن مملو از نفرت فرو برود و باعث انفجار آن شود.

0 comments Posted by Nasim Fekrat

چند سوال از یک شارلاتان

خوب، جناب شارلاتان! در طی 20 حضور نیروهای آمریکا افغانستان تو از بمباران مناطق جنوب حمایت می کردی. نیروهای آمریکا، تنها در سال 2019، حدود 7,423 بر افغانستان ریختند. یکی از آن آدم های که بمب افکن های آمریکا را بر سر پشتون آوردی خودت نبودی؟ چه شد که الان به یک باره مخالف بمباران شدی؟ فرق بمب پاکستانی و آمریکایی چیست؟ هر دویش روی پشتون ها می ریزند.

کدامش به منفعت پشتون هاست و کدامش نیست؟

کدامش بنظر تو صلح می آورد و کدام نمی آرد؟

و مهمتر از همه اینکه کدامش به منفعت خودت است؟

در کتاب خاطراتت سراسر از سرسپردگی و حرفه ی خایه مالی سران جمهوری خواهان و جنرالان ستیزه گر آمریکایی صحبت می کنی. یک بار از یکی از دیپلومات آمریکایی در وزارت خارجه شنیدیم که گفت: "زل آنقدر خایه مالی می کند که من ازش ولعم می آید ببینمش."

حالا چه شده که مخالف بمب شدی؟

من هم مخالف بمبم. هر نوع بمب. چه برسر پشتون ها ریخته بشه چه برسر مردم غزه، مردم ایران و جاهایی دیگر. اما می خواهم بدانم که جناب شارلاتان چرا به یک باره مخالف بمب شدی. تو که بانی بمباران افغانستان و خصوصا بر خانه های پشتون ها بودی!

0 comments Posted by Nasim Fekrat